Domenico Ghirlandaio 1449 – 1494
Aanbidding der wijzen (1488)
tempera op paneel (285 × 240 cm) — 1488
Ospedale degli Innocenti, Florence
Als we Ghirlandaio mogen geloven moet het een drukte van belang zijn geweest bij de heilige familie op de dag dat de Drie Wijzen uit het oosten langskwamen, want in dit schilderij passeert een stoet mensen de revue.
Gekleed in zijn gebruikelijke kamelenharen vel zien we Johannes de Doper, die wijst met een gebaar dat Leonardo da Vinci in zijn Doper nabootste. De rechterarm van de Doper volgt de diagonaal naar het midden van het werk, waar Maria het middelpunt vormt.
De twee peuters op de voorgrond moeten waarschijnlijk bewoners voorstellen van het weeshuis waar dit paneel kwam te hangen. Ze zijn gewond; kennelijk zijn het overlevenden van de Moord op de Onschuldigen.
De Drie Wijzen zijn knielend en staand uitgebeeld. De jongste is de man met de beker in de hand; de twee ouderen knielen centraal op de voorgrond. De man rechts vooraan is waarschijnlijk Jozef, gezien het aureool boven zijn hoofd.
Op de tweede rij, derde van links, kijkt Ghirlandaio zelf ons aan.
Geheel bovenin houden engelen een banier vast, met de spreuk "Gloria in excelsis deo" en de bijbehorende muzieknoten.
Ghirlandaio was een veelgevraagd kunstenaar, die veel werk liet uitvoeren door medewerkers van zijn atelier. De opdrachtgever van dit altaarstuk liet daarom in een contract vastleggen dat de meester het werk zelf diende te schilderen. Eerst moest een schets ter goedkeuring worden overgelegd, en de opdrachtgever behield zich het recht voor om achteraf minder te betalen dan overeengekomen indien het werk niet zou bevallen. Kennelijk viel het in de smaak, want Ghirlandaio ontving alle 115 beloofde Florentijnse florijnen.
Ghirlandaio toont zijn vakmanschap in het gebruik van kleur. Let vooral op het ritme dat ontstaat door de toepassing van blauw.
Sommige kenners zien in het tafereel met de Kindermoord, links op de achtergrond, de hand van een medewerker van Ghirlandaio. Misschien heeft de meester zich dus toch niet aan het contract gehouden.
Dit werk is gekoppeld aan Mattheüs 2:11
Gerelateerde kunstwerken
Statenvertaling online - bijbel en kunst