Iconclass 73D2 in de collectie van het Rijksmuseum
Omschrijving (Engelstalig): the episode of the Last Supper.
Verwante trefwoorden: Laatste avondmaal
147 kunstwerken in de collectie van het Rijksmuseum zijn getagd met deze iconclass. Pagina 1 van 15:
-
Schotel, beschilderd met het Laatste Avondmaal
schotel
- anoniem (plateelbakkerij)
datering: ca. 1750 - ca. 1775
- diameter 35 cm
- materiaal: faience
Schotel van faïence. Op het plat het Avondmaal in blauw. Daar omheen een veelkleurige bloemenrand.
73D24
-
Plaquette met voorstelling van het Laatste Avondmaal
plaquette
- anoniem (vervaardiger)
datering: ca. 1300 - ca. 1400
- hoogte 6.5 cm
- breedte 6.5 cm
- dikte 0.2 cm
- materiaal: zilver
- materiaal: email
- techniek: champlevé
Vierkante, zilveren plaquette met ondiep gestoken voorstelling van het Laatste Avondmaal. Op de voorgrond Judas die naar de schotel rijkt. Achter de tafel Christus en de elf apostelen.
73D24
-
Huisaltaar met het Laatste Avondmaal, vermoedelijk afkomstig van de Commanderij van Sint Jan te Harderwijk
huisaltaar
- anoniem (beeldhouwer)
datering: ca. 1550
- hoogte 121.5 cm
- breedte 81.0 cm
- diepte 19.5 cm
- materiaal: eikenhout
- materiaal: albast
- techniek: polychromie
- techniek: vergulden
Het altaar is opgebouwd uit een postament, een vierhoekig middenstuk en een hoofdgestel met bekroning. Op het in de hoeken verkropte postament rusten twee albasten zuilen met composietkapitelen, die met de daarachter gelegen pilasters een eveneens verkropt hoofdgestel dragen. Zij sluiten een reliëf met het Laatste Avondmaal in, aan de zijden en bovenaan gevat in een smalle eierlijst. Het avondmaal vindt plaats in een interieur, waarvan de achterwand wordt gevormd uit rondbogen, rustend op gecanneleerde pilasters. Hiertegen staat de troon, waarop Christus is gezeten met Johannes voor zich. Zij zitten te midden van de apostelen aan een gedekte tafel, waarop vierkante 'tinnen' plakjes, een schaal met lam, een kelk en brood staan. Op de banken voor de tafel zitten drie apostelen, onder wie Judas, herkenbaar aan de geldbuidel, aan wie Christus het brood uitreikt. Op de voorgrond rechts een kruik en links een lampetkan. In de bekroning een van boven afgerond reliëf, waarop Maria, zittend op wolken, met rechts voor haar gestrekte arm het Kind op een wolk en links Johannes met het lam. Maria houdt in elke hand een vrucht. Het postament heeft een reliëf met de voorafbeelding van de Eucharistie: links staat de koning-priester Melchisedek met brood en wijn tegenover de op hem toesnellende Abraham in pseudo- Romeins kostuum. Deze deelt Melchisedek zijn overwinning mede op Kedor-Laomer en de Koningen. Achter Abraham houdt een man een steigerend paard bij de teugel, rechts van hem zijn enige ruiters in onderlinge strijd gewikkeld; op de bodem een verslagen krijger en een lopende hond. Op beide verkroppingen links en rechts reliëfs met respectievelijk een mannelijk en een vrouwelijk naakt, vruchtenguirlandes ophoudend. Links en rechts van de verkroppingen respectievelijk een man in Romeins kostuum en een naakt met helm, beiden in rolwerk; op de zijkanten van de verkroppingen cartouches. De architraaf vertoont een smal decoratief reliëf: in het midden een mascaron in sleufband, waaruit aan weerszijden acanthusranken met bloemen ontspringen, waarop een schuin liggende faun en faunswijfje; op de verkroppingen rolwerk met maskers en festoenen. De lijst om het reliëf in de bekroning is door middel van rolwerk verbonden met een zich daarachter bevindende schutting; aan weerszijden daarvan een afgewende chimère en bovenop twee staande putti, die ieder in beide handen een lint houden, waaraan vruchten hangen. Tussen beide putti een mascaron in rolwerk, bekroond door een soort vaas met vruchten. De opengewerkte wangen worden elk gevormd uit een chimère, door rolwerk verbonden met een zich daarboven bevindende satyr, die een lint met vruchten vasthoudt. Plint en architraaf zijn versierd met rozetten.
73D24
-
Huisaltaar met het Laatste Avondmaal
huisaltaar
- anoniem (vervaardiger)
datering: ca. 1550
- hoogte 80.0 cm
- breedte 53.5 cm
- diepte 12.0 cm
- materiaal: eikenhout
- materiaal: albast
- materiaal: stucwerk
- techniek: polychromie
- techniek: vergulden
Het altaar is opgebouwd uit een postament, een vierkant middenstuk en een hoofdgestel, waarop een bekroning met een tweede hoofdgestel en fronton. Op het postament, dat in de hoeken is verkropt, rusten twee zuilen, die met de daarachter gelegen pilasters het eveneens verkropte hoofdgestel dragen. Zij sluiten het reliëf met het Laatste Avondmaal in, boven en opzij gevat in een platte omlijsting. Het avondmaal heeft plaats in een renaissance-interieur, waarvan de achterwand twee beelden in nissen vertoont, die geplaatst zijn tussen gecanneleerde zuilen, waarop de consoles voor de zoldering rusten. Christus zit op een troon onder een halfronde baldakijn tussen Petrus en Johannes aan een gedekte tafel, waar ook de andere apostelen omheen zijn geschaard. Hij reikt het brood aan Judas, die tegenover hem op een sgabello zit en in de linkerhand de beurs houdt. Naast deze een apostel op een kruk, die zich zijwaarts buigt en met de rechterhand naar een klassiek gevormde vaas grijpt en in de andere een kroes ophoudt. Weer anderen zijn in onderling gesprek gewikkeld. In de bekroning een reliëf met Christus in de Hof van Olijven. Christus knielt in biddende houding voor een palissade met poort op de achtergrond; achter hem leunt Jacobus slapend tegen een boom, op de voorgrond zit Johannes ineen gedoken en ligt Petrus te slapen met het zwaard in de hand. Op het postament vijf putti in rolwerk met guirlandes, papegaaien enz.; op de verkroppingen hermen en gestileerde vazen met een bloemmotief. Het hoofdgestel heeft zeven putti met kransen tussen rolwerk en vazen met vruchten. Op elke wang zit, van het midden afgewend, een putto schrijlings op de naar boven krullende voluut van het rolwerk. De stijlen zijn versierd met kandelaberornament, de omlijsting van het grote reliëf met guirlandes van vruchten, die in beide bovenhoeken aan een leeuwenmasker hangen. Het reliëf in de bekroning wordt ingesloten tussen een hermatlant en hermkaryatide, die een klein hoofdgestel dragen. Links en rechts daarvan een onregelmatig vlak of wang, begrensd door rolwerk w.o. in reliëfs bovenaan een trompet blazende en daaronder een guirlande dragende putto, daarnaast een afgewende sfinx. Op het kleiner hoofdgestel een segmentvormig fronton voor een reliëf.
73D24
-
Het Laatste Avondmaal
beeldhouwwerk
- anoniem (vervaardiger)
datering: ca. 1500 - ca. 1525
- hoogte 51.0 cm
- materiaal: lindenhout
- techniek: polychromie
- techniek: vergulden
Op een oplopende plankenvloer staat de tafel, waaromheen een U-vormige bank met schraagvormige poten is geplaatst. Achter de tafel zit Christus temidden van de opeengedrongen apostelen tussen Johannes, die met zijn hoofd aan Christus' borst rust, en Petrus, die half naar hem is toegewend en met de linkerarm op de tafel steunt. Achter deze groep bevinden zich vijf, waarschijnlijk staande, apostelen. Christus reikt Judas met een hand het brood aan en heeft de linker voor zich op de tafel. Links zijn twee apostelen in gesprek: de voorste van hen zit op de bank, waarop ook Judas en rechts nog twee andere apostelen zijn gezeten. Judas, wiens gelaat grovere trekken vertoont dan dat van de overige figuren, heft beide handen op en heeft de geldbuidel naast zich op de bank staan. De apostel rechts vooraan zit met gevouwen handen en kijkt naar het brood, de naast hem zittende apostel, met bolle wangen, tuurt schuin voor zich uit. Op de tafel op een komfoor een schotel met een gebraden lam, twee kroezen en een broodje. De apostelen dragen allen mantels.
73D24
-
Laatste Avondmaal
prent
- Monogrammist AG (15e eeuw) (prentmaker [vermeld op object])
datering: 1475 - 1500
- blad: hoogte 149 mm
- blad: breedte 107 mm
- materiaal: papier
- techniek: graveren (drukprocédé)
- Passieverhaal (serietitel)
Christus met zijn discipelen aan tafel, Johannes slapend op zijn schoot. Judas, op de rug gezien, krijgt een stuk brood van Christus in zijn mond, in zijn linkerhand heeft hij de buidel met geld. Tweede prent uit een serie van twaalf.
73D245
-
Laatste Avondmaal
prent
- Monogrammist AG (15e eeuw) (prentmaker [vermeld op object])
datering: 1475 - 1500
- blad: hoogte 148 mm
- blad: breedte 108 mm
- materiaal: papier
- techniek: graveren (drukprocédé)
- Passieverhaal (serietitel)
Christus met zijn discipelen aan tafel, Johannes slapend op zijn schoot. Judas, op de rug gezien, krijgt een stuk brood van Christus in zijn mond, in zijn linkerhand heeft hij de buidel met geld. Tweede prent uit en serie van twaalf.
73D245
-
De voetwassing
prent
- Israhel van Meckenem (prentmaker [vermeld op object])
datering: 1455 - 1503
- blad: hoogte 206 mm
- blad: breedte 146 mm
- materiaal: papier
- techniek: graveren (drukprocédé)
- De Passie (serietitel)
Christus wast de voeten van de discipel Petrus. De andere discipelen staan erbij. Op de achtergrond rechts het Laatste Avondmaal. Op de achtergrond links Christus in de hof van Getsemane. Deze prent is onderdeel van een serie van twaalf prenten met scènes uit het Lijdensverhaal.
73D231
-
Laatste Avondmaal
prent
- Albrecht Altdorfer (prentmaker [vermeld op object])
datering: ca. 1506 - 1538
- beeld: hoogte 72 mm
- beeld: breedte 48 mm
- materiaal: papier
- techniek: houtsnede
- De val en verlossing van de mensheid (serietitel)
Christus en de twaalf discipelen aan tafel. Judas, op de rug gezien en met een geldbuidel aan zijn riem, staat tegelijk op met met Christus. Achttiende prent uit een serie van veertig.
73D24
-
Petrus protesteert als Christus zijn voeten wast
prent
- Georg Pencz (prentmaker [vermeld op object])
- Georg Pencz (naar eigen ontwerp van)
datering: 1535 - 1537
- plaatrand: hoogte 42 mm
- plaatrand: breedte 61 mm
- materiaal: papier
- techniek: graveren (drukprocédé)
- Voetwassing (andere titel)
- Leven van Christus (serietitel)
Christus wast de voeten van de discipelen tijdens het laatste avondmaal. Petrus protesteert tegen deze zelfvernedering van Christus met een armgebaar.
73D231
1 - 10 [11 - 20] [21 - 30] [31 - 40] ... [ 147 ] volgende >>>
Statenvertaling online - bijbel en kunst.
Bron gegevens en afbeeldingen op deze pagina: Rijksmuseum, Amsterdam.