Lucas Cranach de Oude

1472 - 1553

portret van Lucas Cranach de OudeProductief Duits schilder en graficus, een van de belangrijkste representanten van de schilderkunst van de renaissance. Vader van Hans en Lucas, eveneens schilders.

Cranach was een zoon van de schilder Hans Maler (of Sunder). De achternaam Cranach nam hij pas later aan en is een verwijzing naar zijn geboorteplaats, het huidige Kronach. Hij leerde schilderen van zijn vader, en trok in 1501 naar Wenen. In 1505 verhuisde hij naar Wittenberg, waar hij was aangesteld als hofschilder van Frederik III, keurvorst van Saksen.

Kenners zien na de verhuizing naar Wittenberg een stijlbreuk in het werk van Cranach. Zijn Weense werk was expressief en dynamisch, en zeer religieus. In Wittenberg werd zijn stijl statischer en vaak gladder.

In Wittenberg maakte Cranach kennis met de kerkhervormer Maarten Luther, van wie hij vele portretten maakte. Naast schilder was Cranach ook apotheker, wijnschenker, papierhandelaar en drukker; in 1522 rolden de eerste drieduizend exemplaren van Luthers Duitse vertaling van het Nieuwe Testament van zijn persen.

In 1524 ontmoette hij in Neurenberg zijn collega-schilder Albrecht Dürer. Jaren later, tegen het eind van zijn leven, maakte hij ook kennis met Titiaan.

Cranach zat in de gemeenteraad van Wittenberg en werd driemaal tot burgemeester gekozen. Wellicht was het een talent voor politiek dat hem in staat stelde om in die tijd van de reformatie opdrachten uit te voeren voor zowel katholieken als protestanten. Maar het kan ook te maken hebben met de bescherming die Cranach genoot van Frederik, de keurvorst die katholiek bleef maar de reformatie steunde.

Met zijn vrouw Barbara kreeg hij vijf kinderen. Samen met zijn zoons dreef Lucas Cranach een atelier dat enkele duizenden schilderwerken en gravures heeft geproduceerd. Vaak is niet met zekerheid te stellen wie de eigenlijke maker was van een werk uit dat atelier: Lucas de Oude of een van zijn zoons. Vast staat wel dat het atelier veel geld opleverde: Cranach was de rijkste burger van Wittenberg.

Cranach bleef zijn gehele leven in dienst van Saksische keurvorsten. De dienst voor hertog Johan Frederik I van Saksen bracht hem naar Weimar. Het atelier liet hij aan zijn zoon Lucas over; oudste zoon Hans was al in 1537 overleden. In Weimar overleed Lucas Cranach in 1553.

Het hier afgebeelde portret van Cranach werd in 1550 geschilderd door Lucas Cranach de Jonge.

werk van Lucas Cranach de Oude   |   bestel een reproductie