Rembrandt Harmensz. van Rijn 1606 – 1669

Het joodse bruidje

olieverf op doek (121 × 166 cm) — ca. 1665
Museum Rijksmuseum, Amsterdam

Biografie van Rembrandt Harmensz. van Rijn

Bestel een reproductie

Dit werk is gekoppeld aan Genesis 26:8

Mogelijk zijn dit Izaak en zijn vrouw Rebecca. Waarschijnlijk echter zijn hier twee personen afgebeeld die zichzelf in een oud-testamentische setting wilden zien; de vermoedelijke titel is dan ook "Portret van een paar als Oud-Testamentische figuren". Een 19e-eeuwse kunsthandelaar zag er een joodse vader in die zijn trouwende dochter een ketting omhangt; sindsdien is het werk bekend als Het joodse bruidje.

In de 19de eeuw werden ook Jefta en zijn dochter nog als onderwerp gezien. Jefta had God beloofd na een veldslag de eerste persoon te offeren die hem tegemoet kwam; dat was zijn dochter, die haar lot gelaten onderging (Richteren 11:35).

Als het schilderij toch Izaak (Izak, Isaac) en zijn vrouw Rebecca voorstelt, dan zou het geïnspireerd kunnen zijn door een passage uit Genesis (26:8). Izaak woonde in de stad Gerar, in het zuiden van het land Kanaän. Uit vrees dat de Kanaänieten hem zouden doden omdat ze jaloers zouden kunnen zijn vanwege de schone Rebecca, deed hij alsof ze zijn zuster was. Maar na een tijdje zag de plaatselijke koning ze bij toeval in de pose die Rembrandt hier uitbeeldt. De koning bedacht dat broer en zus niet zo met elkaar omgaan, en riep de bedrieger ter verantwoording. In de Statenvertaling wordt de pose omschreven als 'jokkende', wat in de kanttekeningen wordt uitgelegd als Versta, enige vrije, doch eerlijke gebaarden gebruikende, waaruit de koning kon afnemen, dat zij man en vrouw waren.. Minder poëtische, recente vertalingen spreken van liefkozen.

De warme kleuren en de gedetailleerdheid van de prachtige kleding kun je het best in het echt bekijken. Dan valt ook het reliëf op, dat ontstond door de dikke verf die Rembrandt met een paletmes op het doek aanbracht (impasto).