Arent de Gelder 1645 – 1727

God en de engelen bezoeken Abraham

olieverf op doek (111 × 174 cm) — ca. 1680-85
Museum Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam

Biografie van Arent de Gelder

Bestel een reproductie

Dit werk is gekoppeld aan Genesis 18:10

Drie mannen bezoeken Abraham, die ze gastvrij onthaalt. Een van de mannen voorspelt dat Abraham en zijn vrouw Sarah, ondanks hun hoge leeftijd, binnen een jaar een zoon zullen krijgen.

Meestal worden de drie gasten afgebeeld als engelen of gewoon als mannen, zoals beschreven in Genesis 18. De Gelder volgt in dit schilderij zijn leermeester Rembrandt, die een ets had gemaakt (1656) waarop een van de mannen als God werd afgebeeld.

In de kanttekeningen van de Statenvertalers staat bij het woord 'mannen': "In gedaante en naar de mening van Abraham; maar in waarheid twee engelen en de derde de HEERE zelf, die voor den tijd van dit gezantschap met menselijke lichamen zich vertoonden; met welke zij gingen, zaten, spraken en aten;". De Gelder en Rembrandt hielden zich zodoende aan de tekst van de Statenvertaling, maar onomstreden was dat niet.

In de katholieke uitleg verbeeldden de drie bezoekers de heilige drie-eenheid, en dienden ze dus als onderling gelijkwaardige figuren te worden afgebeeld. Die uitleg was in de noordelijke Nederlanden gangbaar tot de beeldenstormen in de jaren 1560. Voor calvinisten, die daarna de overhand kregen, was het tonen van God als een mensfiguur helemaal uit den boze. Het zou in strijd zijn met het tweede gebod.

De Gelder wijkt in de setting van het schilderij af van de tekst in Genesis, waarin gezegd wordt dat de maaltijd buiten Abrahams tent werd genuttigd, vermoedelijk zittend op de grond. In dit werk lijkt het alsof men ergens binnen aan tafel zit.

De mantel van de oude man is niet echt geschilderd. De Gelder heeft met een paletmes een dikke laag verf aangebracht op het doek, en daar vervolgens krassen in getrokken. De twee kwastjes zijn eigenlijk richels verf, waarin ook gekrast is om een tekening te verkrijgen. Een dergelijke schildertechniek staat bekend als impasto.