Jacob van Oostsanen 1470 – 1533

Saul bij de heks van Endor

olieverf op paneel (87 × 125 cm) — 1526
Museum Rijksmuseum, Amsterdam

Biografie van Jacob van Oostsanen

Bestel een reproductie

Dit werk is gekoppeld aan 1 Samuël 28:14

Voordat hij ten strijde trok tegen de Filistijnen, ging koning Saul bij een waarzegster langs. Hij wilde weten wat zijn vroegere raadsman, de overleden Samuël, er van dacht.

Op het paneel van Van Oostsanen is achter de poort te zien hoe Samuël uit zijn graf opstaat. De profeet was kwaad gewekt te worden uit zijn rust en voorspelde rampspoed voor Saul: hij zou de slag verliezen, en zijn zonen zouden omkomen.

Het is een beetje onduidelijk wat alle figuren in het tafereel precies betekenen. Geheel links is te zien hoe Saul de waarzegster aanspreekt, in het stadje Endor. Op de voorgrond zijn onder meer saters (mensen met bokkenpoten en -hoorns) te zien. De waarzegster zit op een paar uilen, klassieke symbolen van wijsheid. Het werk diende waarschijnlijk als waarschuwing tegen tovenarij.

Onder de waarzegster lijkt een briefje op het paneel te zijn gevestigd, een tromp-l'oeil. Er staat "Aº 1526 noveb. 29" met daaronder de letters I en A en een monogram met de letter W, de gebruikelijke signatuur van Jacob van Oostsanen.