Jan Gossaert ca. 1478 – 1532

Aanbidding der wijzen

olieverf op paneel (180 × 163 cm) — ca. 1512
Museum The National Gallery, Londen

Bestel een reproductie

Dit werk is gekoppeld aan Mattheüs 2:11

Scroll s.v.p. omlaag voor meer informatie over het kunstwerk.

Kleurrijke en levendige weergave van het bekende verhaal van de drie wijzen uit het oosten. Bovenin het grote paneel is de ster te zien die hen naar de geboorteplek van het kindje Jezus heeft geleid. Engelen en een groep herders kijken toe hoe de drie wijzen, hier getoond als steenrijke koningen, hun geschenken aanbieden aan de pasgeborene.

De donkere koning links is Balthasar. Gossaert signeerde het werk door zijn naam op de rand van het lapje onder de kroon van Balthasar te plaatsen, en ook op de halsketting van diens bediende.

In het midden knielt Caspar, met grijs haar. Hij heeft een beker met gouden munten meegenomen, en zijn hoed en scepter even op de vloer gelegd. In werkelijkheid is het een portret van Daniel van Boechout, de opdrachtgever voor het paneel.

Rechts, met de dure hoed, staat Melchior, geschenk met wierook in de hand. In de verte achter hem is te zien dat er nog veel andere mensen onderweg zijn.

Opmerkelijk is de setting: geen stal maar een vervallen, ooit voornaam gebouw. Wellicht koos Gossaert daarvoor vanwege de mogelijkheden die zo'n plek biedt voor perspectief. De lijnen van de tegelvloer leiden naar de verte, en door de boog in het midden kunnen we die verte ook daadwerkelijk zien.

Centraal in het tafereel zitten de hoofdpersonen, Maria en haar kind. Jezus heeft een gouden munt in de hand. Jozef kijkt op de achtergrond toe, gekleed in een rode mantel.

Gossaert maakte het paneel voor de Benedictijnenabdij van Geraardsbergen. Hij liet zich vermoedelijk inspireren door een altaarstuk met de Aanbidding van Hugo van der Goes, het Monforte-retabel uit ca. 1475.