Geertgen tot Sint Jans ca. 1460/65 – ca. 1488/93

Aanbidding der koningen (Amsterdam)

olieverf op paneel (90 × 70 cm) — ca. 1490
Museum Rijksmuseum, Amsterdam

Biografie van Geertgen tot Sint Jans

Bestel een reproductie

Dit werk is gekoppeld aan Mattheüs 2:11

Scroll s.v.p. omlaag voor meer informatie over het kunstwerk.

Geertgen toont het verhaal van de drie wijzen uit het oosten in twee stappen. Op de voorgrond overhandigen de drie hun geschenken aan de pasgeboren Jezus, die op schoot zit bij zijn moeder Maria. Maria's man Jozef kijkt rechts toe.

Op de achtergrond is te zien hoe de drie elkaar ontmoeten. Elk met een gezelschap zijn ze afgereisd uit Afrika (links), Europa (midden) en Azië (rechts). Uit onderzoek is gebleken dat de kameel waar een van de mannen op rijdt, oorspronkelijk een paard was. Wellicht heeft Geertgen er een kameel van gemaakt om duidelijk te maken dat de ruiter uit Azië kwam.

Geertgen gebruikte een aantal bekende schilder-'trucs' om diepte te scheppen en om het oog naar het kind te lokken. Er zit veel diepte in dit paneel door op de achtergrond de figuren kleiner en vager te maken, en door daar lichtere, koelere kleuren te gebruiken. De figuren op de voorgrond kijken allemaal naar één punt, waar ook diverse diagonale lijnen (dak, bergen) samenkomen.

Sommige figuren op de voorgrond zijn niet bepaald uitmuntend uitgewerkt. Jezus lijkt meer op een pop dan op een baby, Maria heeft een eierhoofd en kijkt wat suf voor zich uit, en de arme Afrika is door Geertgen geheel zwart gemaakt. De blanke mannen komen beter tot hun recht; wellicht kon Geertgen alleen over dergelijke modellen beschikken.

Van de drie bekende Aanbiddingen van Geertgen is dit paneel het duidelijkst geïnspireerd door de meesterlijke Aanbidding van de Zuid-Nederlander Hugo van der Goes. De andere twee bevinden zich in Cleveland en Praag.