Pieter Aertsen 1507/08 – 1575

De zeven werken van barmhartigheid

olieverf op paneel (112 × 144 cm) — 1575
Museum Muzeum Narodowe, Warschau

Biografie van Pieter Aertsen

Bestel een reproductie

Dit werk is gekoppeld aan Mattheüs 25:35

Scroll s.v.p. omlaag voor meer informatie over het kunstwerk.

Het evangelie van Mattheüs noemt een aantal daden die bij het Laatste Oordeel gebruikt worden bij het scheiden van de rechtvaardigen van degenen die eeuwige pijn zullen lijden. In Mattheüs worden er zes genoemd. De zevende, het begraven van de doden, is in 1207 toegevoegd door paus Innocentius III. Die haalde daarbij Tobit 1:20 aan, waarin een volksgenoot begraven wordt.

De zeven werken zijn:

  • de hongerigen te eten geven
  • de dorstigen te drinken geven
  • vreemdelingen onderdak bieden
  • de naakten kleden
  • de zieken bezoeken
  • gevangenen bezoeken
  • de doden begraven

Op de poort linksboven staat de datum 29 mei 1575. Als dat de datering van het schilderij is, dan heeft Pieter Aertsen het enkele dagen voor zijn dood in juni afgemaakt. Op de rechter poort staat Mat XXV, een verwijzing naar Mattheüs 25 waar de zes werken genoemd worden.

Het was in die tijd onder schilders gebruikelijk om het begraven van de doden te koppelen aan het Laatste Oordeel. Aertsen deed dat hier niet: hij maakte van het begraven een afzonderlijk tafereeltje (achtergrond midden). Het Oordeel is wel te zien als reliëf op de poort rechts.