Rembrandt Harmensz. van Rijn 1606 – 1669

De steniging van Stefanus

olieverf op paneel (90 × 124 cm) — 1625
Museum Musée des beaux-arts, Lyon

Biografie van Rembrandt Harmensz. van Rijn

Bestel een reproductie

Dit werk is gekoppeld aan Handelingen 7:58

Stefanus was een lid van de christelijke gemeente in Jeruzalem. De apostelen hadden hem en zes anderen aangesteld om allerlei diaconaal werk te verrichten. De taak van Stefanus was het verzorgen van Griekstalige weduwen. "En Stefanus, vol van geloof en kracht, deed wonderen en grote tekenen onder het volk", aldus Handelingen 6:8.

Een groep joden werd jaloers en deed voor de hogepriesters allerlei valse beschuldigingen aan het adres van Stefanus. Die verdedigde zich met een lang pleidooi dat eindigde in een aanklacht tegen de priesters: zij zouden zich niet aan de wet houden en "verkondigers van de komst van de Rechtvaardige" verraden en vermoorden.

De aanwezige menigte ontstak in woede en greep Stefanus. Buiten de stad werd hij gestenigd tot de dood erop volgde. Stefanus werd daarmee de eerste christelijke martelaar: iemand die stierf voor het geloof.

Dit is een van de eerste schilderijen van Rembrandt, en voor zover bekend zijn eerste werk met een bijbels onderwerp.

Rechts op de achtergrond zijn de hogepriesters te zien. Midden boven een groepje dat verontrust toekijkt: leden van de christelijke gemeente? Stefanus is gekleed in een fraai gewaad, zoals gebruikelijk onder diakenen in Rembrandts tijd. Zijn laatste woorden waren "reken hun deze zonde niet toe!". Met enige moeite is nog de lichtstraal te zien die van linksboven op Stefanus schijnt: een teken dat het in de hemel allemaal gezien is. De man op het paard links is waarschijnlijk de christenvervolger Saulus, de latere apostel Paulus.

Het gezicht vlak boven Stefanus zou heel goed het eerste zelfportret van Rembrandt kunnen zijn.